<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">19. Kappiyabhūmivinicchayakathā</p>

<p rend="bodytext" n="101"><hi rend="paranum">101</hi><hi rend="dot">.</hi> Evaṃ <pb ed="M" n="1.0207" /><pb ed="V" n="1.0157" /> catukālikavinicchayaṃ kathetvā idāni kappiyakuṭivinicchayaṃ kathetuṃ <hi rend="bold">‘‘kappiyā catubhūmiyo’’</hi>tiādimāha. Tattha kappantīti <hi rend="bold">kappiyā,</hi> kappa sāmatthiyeti dhātu. Bhavanti etāsu antovutthaantopakkānīti bhūmiyo, catasso bhūmiyo <hi rend="bold">catubhūmiyo,</hi> catasso kappiyakuṭiyoti attho. Katamā tāti āha <hi rend="bold">‘‘ussāvanantikā…pe… veditabbā’’</hi>ti. Kathaṃ viññāyaticcāha <hi rend="bold">‘‘anujānāmi…pe… vacanato’’</hi>ti. Idaṃ bhesajjakkhandhakapāḷiṃ (mahāva. 295) sandhāyāha. Tattha uddhaṃ sāvanā ussāvanā, ussāvanā anto yassā kappiyabhūmiyāti <hi rend="bold">ussāvanantikā</hi>. Gāvo nisīdanti etthāti <hi rend="bold">gonisādikā,</hi> go-saddūpapada ni-pubbasada visaraṇagatyāvasānesūti dhātu. Gahapatīhi dinnāti <hi rend="bold">gahapati,</hi> uttarapadalopatatiyātappurisoyaṃ. Kammavācāya sammannitabbāti <hi rend="bold">sammutī</hi>ti evamimāsaṃ viggaho kātabbo. <hi rend="bold">Tatthā</hi>ti kappiyakuṭivinicchaye. <hi rend="bold">Taṃ pana avatvāpī</hi>ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanayaṃ avatvāpi. <hi rend="bold">Pi</hi>-saddena tathāvacanampi anujānāti. <hi rend="bold">Aṭṭhakathāsu vuttanayena vutte</hi>ti sesaaṭṭhakathāsu vuttanayena ‘‘kappiyakuṭiṃ karomā’’ti vā ‘‘kappiyakuṭī’’ti vā vutte. <hi rend="bold">Sādhāraṇalakkhaṇa</hi>nti sabbaaṭṭhakathānaṃ sādhāraṇaṃ ussāvanantikakuṭikaraṇalakkhaṇaṃ. <hi rend="bold">Caya</hi>nti adhiṭṭhānaṃ uccavatthuṃ. <hi rend="bold">Yato paṭṭhāyā</hi>ti yato iṭṭhakato silato mattikāpiṇḍato vā paṭṭhāya. <hi rend="bold">Paṭhamiṭṭhakādīnaṃ heṭṭhā na vaṭṭantī</hi>ti paṭhamiṭṭhakādīnaṃ heṭṭhābhūmiyaṃ patiṭṭhāpiyamānā iṭṭhakādayo bhūmigatikattā ‘‘kappiyakuṭiṃ karomā’’ti vatvā patiṭṭhāpetuṃ na vaṭṭanti. Yadi evaṃ bhūmiyaṃ nikhaṇitvā ṭhapiyamānā thambhā kasmā tathā vatvā patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭantīti āha <hi rend="bold">‘‘thambhā pana…pe… vaṭṭantī’’</hi>ti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Saṅghasantakamevā</hi>ti <pb ed="M" n="1.0208" /> vāsatthāya kataṃ saṅghikasenāsanaṃ sandhāya vadati. <hi rend="bold">Bhikkhusantaka</hi>nti vāsatthāya eva kataṃ bhikkhussa puggalikasenāsanaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="102"><hi rend="paranum">102</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Mukhasannidhī</hi>ti iminā antovutthadukkaṭameva dīpeti.</p>

<p rend="bodytext">Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.295) pana evaṃ vuttaṃ – <hi rend="bold">taṃ pana avatvāpī</hi>ti <hi rend="bold">pi</hi>-saddena tathāvacanampi anujānāti. <hi rend="bold">Aṭṭhakathāsū</hi>ti andhakaṭṭhakathāvirahitāsu sesaṭṭhakathāsu. <hi rend="bold">Sādhāraṇalakkhaṇa</hi>nti andhakaṭṭhakathāya saha sabbaṭṭhakathānaṃ samānaṃ. <hi rend="bold">Caya</hi>nti adhiṭṭhānaṃ uccavatthuṃ. <pb ed="V" n="1.0158" /><hi rend="bold">Yato paṭṭhāyā</hi>ti yato iṭṭhakādito paṭṭhāya cayaṃ ādiṃ katvā bhittiṃ uṭṭhāpetukāmāti attho. <hi rend="bold">‘‘Thambhā pana upari uggacchanti, tasmā vaṭṭantī’’</hi>ti etena iṭṭhakapāsāṇā heṭṭhā patiṭṭhāpiyamānāpi yadi cayato, bhūmito vā ekaṅgulamattampi uggatā tiṭṭhanti, vaṭṭantīti siddhaṃ hoti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Ārāmo</hi>ti upacārasīmāparicchinno sakalo vihāro. <hi rend="bold">Senāsanānī</hi>ti vihārassa anto tiṇakuṭiādikāni saṅghassa nivāsagehāni. <hi rend="bold">Vihāragonisādikā nāmā</hi>ti senāsanagonisādikā nāma. Senāsanāni hi sayaṃ parikkhittānipi ārāmaparikkhepābhāvena ‘‘gonisādikā’’ti vuttā. <hi rend="bold">‘‘Upaḍḍhaparikkhittopī’’</hi>ti iminā tato ūnaparikkhitto yebhuyyena aparikkhitto nāma, tasmā aparikkhittasaṅkhameva gacchatīti dasseti. <hi rend="bold">Etthā</hi>ti upaḍḍhādiparikkhitte. <hi rend="bold">Kappiyakuṭi laddhuṃ vaṭṭatī</hi>ti gonisādikāya abhāvena sesakappiyakuṭīsu tīsu yā kāci kappiyakuṭi kātabbāti attho.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Tesaṃ gehānī</hi>ti ettha bhikkhūnaṃ vāsatthāya katampi yāva na denti, tāva tesaṃ santakaṃyeva bhavissatīti daṭṭhabbaṃ. <hi rend="bold">Vihāraṃ</hi><pb ed="M" n="1.0209" /><hi rend="bold">ṭhapetvā</hi>ti upasampannānaṃ vāsatthāya kataṃ gehaṃ ṭhapetvāti attho. <hi rend="bold">Geha</hi>nti nivāsagehaṃ. Tadaññaṃ pana uposathāgārādi sabbaṃ anivāsagehaṃ catukappiyabhūmivimuttā pañcamī kappiyabhūmi. Saṅghasantakepi hi etādise gehe suṭṭhu parikkhittārāmaṭṭhepi abbhokāse viya antovutthādidoso natthi. Yena kenaci channe paricchanne ca sahaseyyappahonake bhikkhussa, saṅghassa vā nivāsagehe antovutthādidoso, na aññattha. Tenāha <hi rend="bold">‘‘yaṃ panā’’</hi>tiādi. Tattha <hi rend="bold">‘‘saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā’’</hi>ti idaṃ kiñcāpi bhikkhubhikkhunīnaṃ sāmaññato vuttaṃ bhikkhūnaṃ pana saṅghikaṃ puggalikañca bhikkhunīnaṃ, tāsaṃ saṅghikaṃ puggalikañca bhikkhūnaṃ gihisantakaṭṭhāne tiṭṭhatīti veditabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Mukhasannidhī</hi>ti antosannihitadoso hi mukhappavesananimittaṃ āpattiṃ karoti, nāññathā, tasmā ‘‘mukhasannidhī’’ti (vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.295) vuttoti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Tattha tattha khaṇḍā hontī</hi>ti upaḍḍhato adhikaṃ khaṇḍā honti. <hi rend="bold">Sabbasmiṃ chadane vinaṭṭhe</hi>ti tiṇapaṇṇādivassaparittāyake chadane vinaṭṭhe. Gopānasīnaṃ pana upari vallīhi baddhadaṇḍesu ṭhitesupi <pb ed="V" n="1.0159" /> jahitavatthukā honti eva. <hi rend="bold">Pakkhapāsakamaṇḍala</hi>nti ekasmiṃ passe tiṇṇaṃ gopānasīnaṃ upari ṭhitatiṇapaṇṇādichadanaṃ vuccati.</p>

<p rend="bodytext" n="103"><hi rend="paranum">103</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">‘‘Anupasampannassa datvā tassā’’</hi>tiādinā akappiyakuṭiyaṃ vutthampi anupasampannassa dinne kappiyaṃ hoti, sāpekkhadānañcettha vaṭṭati, paṭiggahaṇaṃ viya na hotīti dasseti. Antopakkasāmaṃpakkesu pana ‘‘na, bhikkhave, antovutthaṃ antopakkaṃ sāmaṃpakkaṃ paribhuñjitabbaṃ, yo paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa. Anto ce, bhikkhave, vutthaṃ antopakkaṃ <pb ed="M" n="1.0210" /> sāmaṃpakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ. Anto ce, bhikkhave, vutthaṃ antopakkaṃ aññehi pakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ. Anto ce, bhikkhave, vutthaṃ bahipakkaṃ sāmaṃpakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ. Bahi ce, bhikkhave, vutthaṃ antopakkaṃ sāmaṃpakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ. Anto ce, bhikkhave, vutthaṃ bahipakkaṃ aññehi pakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa. Bahi ce, bhikkhave, vutthaṃ antopakkaṃ aññehi pakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa. Bahi ce, bhikkhave, vutthaṃ bahipakkaṃ sāmaṃpakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa. Bahi ce, bhikkhave, vutthaṃ bahipakkaṃ aññehi pakkaṃ, tañce paribhuñjeyya, anāpattī’’ti (mahāva. 274) vacanato ekaṃ tirāpattikaṃ, tīṇi durāpattikāni, tīṇi ekāpattikāni, ekaṃ anāpattikanti aṭṭha honti. Tattha <hi rend="bold">antovuttha</hi>nti akappiyakuṭiyaṃ vutthaṃ. <hi rend="bold">Antopakkepi</hi> eseva nayo. <hi rend="bold">Sāmaṃpakka</hi>nti yaṃ kiñci āmisaṃ bhikkhussa pacituṃ na vaṭṭati. Tattha yaṃ vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttameva.</p>

<p rend="centre">Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre</p>

<p rend="centre">Kappiyabhūmivinicchayakathālaṅkāro nāma</p>

<p rend="centre">Ekūnavīsatimo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
